ذبيح الله صفا

1288

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

كتاب اخير يكسانست جز آنكه علاء بن سعد مقدمه‌يى دربارهء زندگى صوفيه و اصول عقايد آنان نوشته و خاتمه‌يى نيز در بيان كرامات شيخ ابو اسحق بعد از وفات بر كتاب افزوده است « 1 » . محمود بن عثمان بعد از تأليف ( يا ترجمه و تلفيق ) كتاب فردوس المرشديه بنابر خواهش ياران انتخابى از آن كتاب ترتيب داده و نام آن را انوار المرشديه فى اسرار الصمديّه نهاده است . اين منتخب در سى فصل است كه از آن نسخى موجود است « 2 » و ترجمه‌يى نيز بتركى از « محمد بن احمد شوقى » بسال 961 هجرى از آن ترتيب يافت « 3 » . تأليف ديگر محمود بن عثمان كتاب مفصلى بود بپارسى بنام « جواهر الامينيّه » در شرح‌حال و مقامات شيخ الاسلام امين الدّين محمّد بليانى مراد محمود بن عثمان كه نظر بتفصيل خلاصه‌يى از آن بوسيلهء مؤلف تهيه شد بنام مفتاح الهدايه و مصباح العنايه كه در دستست « 4 » . تأليف اين كتاب بسال 747 يعنى نزديك بيست سال بعد از تأليف فردوس المرشديه انجام گرفت . اين كتاب در پانزده فصل تأليف شده است و در آن شرح احوال امين الدين از تولد تا مرگ و كراماتش بعد از مرگ آمده است « 5 » از مجموع اطلاعاتى كه دربارهء محمود بن عثمان باقى مانده است چنين برمىآيد كه وى تا سال 747 و ظاهرا چندسالى بعد از آن در قيد حيات بوده است و از آن پس اطلاعى ازو نداريم .

--> ( 1 ) - دربارهء اين كتاب رجوع شود به ترجمهء مقالهء ا . ج . آربرى دربارهء فردوس المرشديه كه بقلم آقاى منوچهر ستوده ترجمه و در مقدمهء فردوس المرشديه چاپ تهران از صفحهء « چهل و پنج » ببعد طبع شده است . ( 2 ) - رجوع شود بمقدمهء فردوس المرشديه چاپ تهران صفحهء چهارده و صفحهء پنجاه و نه . ( 3 ) - ايضا ص چهارده . ( 4 ) - نسخه‌يى ازين كتاب در كتابخانهء اسعد افندى بشمارهء 1640 موجود است . ( 5 ) - دربارهء اين دو كتاب اخير رجوع شود به مقدمهء فردوس المرشديه از فريتز ماير صفحهء پنج و شش .